نابودشان كند ديده شده است ، آن هم گمراهى است ، بلكه آن گمراهى همراه است با گمراه كردن ، و بيرون رفتن از دين در آن است . ( ملكى تبريزى ، 1370 ج 1 . ص 306 ) امام خمينى رحمه الله تعالى عليه در اين بخش به نظرات حضرت امام رحمه‌الله تعالى كه بواسطه شاگردى در محضر آقا ميرزاجواد ملكى به سلسله مرحوم آخوند همدانى منسوب‌اند ، در باب سفرهاى چهارگانه در سير و سلوك الى اللّه مىپردازيم : اول : سفر از خلق به سوى حق مقيّديعنى اين‌كه همه حجاب‌هايى كه جنبه اين سويى دارد را از ميان بردارد و جمال حضرت حق را به واسطه ظهور فعلى حق در عالم وجود مشاهده كند و بداند كه اين ظهور فعلى ( عالم مخلوقات ) در حقيقت ، ظهور ذات حق در مراتب هستى است . با اين مشاهده همه خلق را ظهور حضرت حق مىبيند و همه را آيات او مىداند و اين مرحله ، پايان سفر اول او است . دوم : سفر از حق مقيّد به حق مطلق در اين سفر ، تعيّنات عالم خلقى و هويات وجودى كم‌كم در نظر او مستهلك مىشود و سالك از ظهور فعلى حق عبور كرده و حق تعالى با وحدانيّت بر او تجلّى پيدا مىكند و سالك اشياء را اصلًا نمىبيند و از ذات و صفات و افعال خود فانى مىشود . در اين سفر اگر از انانيّت او چيزى باقى مانده باشد شيطان به صفت ربوبيت بر او ظهور مىكند و موجب صدور « شطح » از او خواهد شد . بنابراين بايد دانست كه تمام شطحيات كه از افراد صادر مىشود به نقصان سلوك ( رعايت نكردن آداب و رسوم طريقت و شريعت ) و يا به نقصان سالك ( نداشتن ظرفيت وجودى ) بر مىگردد ؛ زيرا در وجود چنين كسانى هنوز از انانيّت بقايايى وجود دارد و به همين دليل اهل سلوك معتقدند كه سالك بايد داراى معلم و رهبر باشد تا بتواند او را نسبت به راه سلوك آگاهى دهد تا از ميان راههاى فراوان سلوك باطنى از جاده رياضات شرعى ( حفظ شريعت ) خارج نشود . پس در اين مرحله اگر عنايت الهى در مقام تقدير استعدادها شامل حال او شده باشد ، خداوند او را از عالم فنا به خويشتن بر مىگرداند و سفر سوم را شروع مىكند . سوم : سفر از حق به سوى خلق حقّى به واسطه حق در اين سفر ، سالك از حضرت احديت جمعى ( به دست آمده در سفر دوم ) به حضرت اعيان ثابته سفر مىكند . در اين سفر حقايق اشياء و كمالاتشان ، كيفيت ترقّى آن‌ها به مقام نخستين‌شان و نحوه بازگشت آنان به وطن